Trang chủ › Cẩm nang học tập › Cẩm nang kiến thức
Nếu bạn đang gặp khó khăn khi học phần tích của một số với một vectơ trong chương trình Toán lớp 10, thì đây chính là bài viết dành cho bạn. Gia sư Học là Giỏi sẽ hướng dẫn chi tiết từ khái niệm, công thức đến cách áp dụng vào bài tập thực tế một cách dễ hiểu, logic và dễ nhớ.
Mục lục [Ẩn]
Hiểu rõ định nghĩa, tính chất của tích vectơ với một số, giúp bạn hiểu đúng bản chất và áp dụng chính xác vào từng dạng bài.
Tích của một số với một vectơ được định nghĩa như sau:
Cho số thực $\mathrm{k} \neq 0$ và vectơ $\vec{a} \neq 0$
Tích của vectơ $\vec{a} \neq 0$ và số thực $\mathrm{k} \neq 0$ là một vectơ, kí hiệu k $\vec{a}$
Cùng hướng với vectơ $\vec{a}$ nếu $\mathrm{k}>0$
Ngược hướng với vectơ $\vec{a}$ nếu $\mathrm{k}<0$
Vecto $\mathrm{k} \vec{a}$ có độ dài bằng $|\mathrm{k}||\vec{a}|$
Quy ước: $0 \vec{a}=0, \mathrm{k} \overrightarrow{0}=\overrightarrow{0}$
Tích của vectơ với một số có các tính chất như sau:
a) Tính phân phối với phép cộng vectơ: $\mathrm{k}(\vec{a}+\vec{b})=\mathrm{k} \vec{a}+\mathrm{k} \vec{b}$
b) Tính phân phối với phép cộng các số: ( $\mathrm{h}+\mathrm{k}) \vec{a}=\mathrm{h} \vec{a}+\mathrm{k} \vec{a}$
c) Tính kết hợp: $\mathrm{h}(\mathrm{k} \vec{a})=(\mathrm{hk}) \vec{a}$
d) $1 \vec{a}=\vec{a},(-1) \vec{a}=-\vec{a}$
e) $\mathrm{k} \vec{a}=0 \leftrightarrow \mathrm{k}=0$ hoặc $\vec{a}=0$
Áp dụng:
Nếu M là trung điểm của đoạn thẳng AB , thì với mọi điểm I ta có: $\overrightarrow{I A}+\overrightarrow{I B}=2 \overrightarrow{I M}$
Nếu G là trọng tâm cùa tam giác ABC thì với mọi điểm I ta có: $\overrightarrow{I A}+\overrightarrow{I B}+\overrightarrow{I C}=3 \overrightarrow{I G}$
Điều kiện cần và đủ đề vecto $\vec{a}$ và $\vec{b}(\vec{b} \neq 0)$ cùng phương là tồn tại số thực k để cho $\vec{a}=\mathrm{k} \vec{b}$
Ba điểm phân biệt $\mathrm{M}, \mathrm{N}, \mathrm{P}$ thẳng hàng khi và chì khi $\mathrm{k} \neq 0$ đề $\overrightarrow{M N}=\mathrm{k} \overrightarrow{M P}$
Cho hai vectơ $\vec{a}$ và $\vec{b}$ là hai vectơ không cùng phương
Khi đó mọi vectơ $\vec{x}$ đều được biểu diễn một cách duy nhất theo hai vectơ $\vec{a}$ và $\vec{b}$
$\mathrm{h}, \mathrm{k}$ sẽ là cặp số thực duy nhất sao cho $\vec{x}=\mathrm{h} \vec{a}+\mathrm{k} \vec{b}$

Tổng hợp các dạng bài tập thường gặp về tích của một số với một vectơ trong chương trình Toán 10. Giúp bạn nhận diện nhanh từng dạng và áp dụng đúng phương pháp giải khi làm bài.
Hướng giải:
- Sử dụng định nghĩa, quy tắc cộng trừ vectơ để dựng vectơ chứa tích của một số với một vectơ
- Kết hợp định lý Pytago, hệ thức lượng trong tam giác vuông để tính độ dài vectơ
Ví dụ: Tam giác ABC đều với các cạnh độ dài a, lấy I trung điểm BC. Dựng vectơ dưới đây và tính độ dài của chúng:
a) $\overrightarrow{I A}+\frac{1}{2} \overrightarrow{C B}$
b) $\overrightarrow{B A}-\frac{1}{2} \overrightarrow{B C}$
c) $2 \overrightarrow{A C}+\frac{1}{2} \overrightarrow{A B}$
d) $\frac{5}{2} \overrightarrow{I B}+\frac{3}{4} \overrightarrow{I A}$
Lời giải
a) Ta có: $\frac{1}{2} \overrightarrow{C B}=\overrightarrow{C I}$
Theo quy tắc 3 điểm, ta được: $\frac{1}{2} \overrightarrow{C B}+\overrightarrow{I A}=\overrightarrow{C I}+\overrightarrow{I A}=\overrightarrow{C A}$
Vậy: $\left|\overrightarrow{I A}+\frac{1}{2} \overrightarrow{C B}\right|=|\overrightarrow{C A}|=\mathrm{a}$
b) Vì: $\overrightarrow{B I}=\frac{1}{2} \overrightarrow{B C}$
Theo quy tắc trừ, ta có: $\overrightarrow{B A}-\frac{1}{2} \overrightarrow{B C}=\overrightarrow{B A}-\overrightarrow{B I}=\overrightarrow{I A}$
Theo định lý Pytago, ta có: $\mathrm{IA}=\sqrt{A B^2-B I^2}=\sqrt{a^2-\left(\frac{a}{2}\right)^2}=\frac{a \sqrt{3}}{2}$
Vậy: $\left|\overrightarrow{B A}-\frac{1}{2} \overrightarrow{B C}\right|=\mathrm{IA}=\frac{a \sqrt{3}}{2}$
c) Lấy điểm N là trung điểm $\mathrm{AB}, \mathrm{Q}$ đối xứng C qua $\mathrm{A}, \mathrm{P}$ là đỉnh hình bình hành APQN .
Khi đó ta có: $\frac{1}{2} \overrightarrow{A B}=\overrightarrow{A N}, 2 \overrightarrow{A C}=\overrightarrow{A Q}$
Theo quy tắc hình bình hành, ta có: $\frac{1}{2} \overrightarrow{A B}+2 \overrightarrow{A C}=\overrightarrow{A N}+\overrightarrow{A Q}=\overrightarrow{A P}$
Gọi L là hình chiếu của A lên QN
Vì $\mathrm{MN} \| \mathrm{AC} \rightarrow \widehat{A N L}=\widehat{M N B}=\widehat{C A B}=60^{\circ}$
Xét tam giác vuông ANL ta có:
$$
\begin{aligned}
& \sin \mathrm{ANL}=\frac{A L}{A N} \rightarrow \mathrm{AL}=\mathrm{AN} \cdot \sin \mathrm{ANL}=\frac{a}{2} \cdot \sin 60^{\circ}=\frac{a \sqrt{3}}{2} \\
& \cos \mathrm{ANL}=\frac{N L}{A N} \rightarrow \mathrm{NL}=\mathrm{AN} \cdot \cos \mathrm{ANL}=\frac{a}{2} \cdot \cos 60^{\circ}=\frac{a}{4}
\end{aligned}
$$
Ta có: $\mathrm{AQ}=\mathrm{PN} \rightarrow \mathrm{PL}=\mathrm{PN}+\mathrm{NL}=\mathrm{AQ}+\mathrm{NL}=2 \mathrm{a}+\frac{a}{4}=\frac{9 a}{4}$
Sử dụng định lý Pytago, ta có:
Vậy: $\left|2 \overrightarrow{A C}+\frac{1}{2} \overrightarrow{A B}\right|=\mathrm{AP}=\frac{a \sqrt{21}}{2}$
d) Lấy điểm K thuộc đoạn AI sao cho $\mathrm{IK}=\frac{3}{4} \mathrm{IA}$, điểm H thuộc tia $\overrightarrow{B I}$ sao cho
Khi đó: $\frac{3}{4} \overrightarrow{I A}=\overrightarrow{I K}, \frac{5}{2} \overrightarrow{I B}=\overrightarrow{I H}$
Ta có: $\left.\mathrm{IK}=\frac{3}{4} \mathrm{IA}=\frac{3}{4} \cdot \frac{a \sqrt{3}}{2}=\frac{3 a \sqrt{3}}{8} \right\rvert\,$
Áp dụng định lý Pytago cho tam giác vuông KIH, ta có:
Vậy: $\left|\frac{5}{2} I \vec{B}+\frac{3}{4} I \overrightarrow{A A}\right|=\mathrm{KH}=\frac{a \sqrt{127}}{8}$
Hướng giải: Biến đổi về các đẳng thức vectơ đã biết như trọng tâm tam giác hay trung điểm đoạn thẳng
Ví dụ: Cho tứ giác ABCD. Tìm các điểm P, Q, O sao cho:
a) $2 \overrightarrow{P A}+\overrightarrow{P B}+\overrightarrow{P C}=\overrightarrow{0}$
b) $\overrightarrow{Q A}+\overrightarrow{Q B}+\overrightarrow{Q C}+\overrightarrow{Q D}=\overrightarrow{0}$
c) $3 \overrightarrow{O A}+\overrightarrow{O B}+\overrightarrow{O C}+\overrightarrow{O D}=\overrightarrow{0}$
Lời giải
a) Giả sử I là trung điểm của đoạn BC
Do đó: $2 \overrightarrow{P A}+\overrightarrow{P B}+\overrightarrow{P C}=\overrightarrow{0}$
$$
\begin{aligned}
& \rightarrow 2 \overrightarrow{P A}+2 \overrightarrow{P I}=\overrightarrow{0} \\
& \rightarrow \overrightarrow{P A}+\overrightarrow{P I}=\overrightarrow{0}
\end{aligned}
$$
$\rightarrow \mathrm{P}$ là trung điểm đoạn AI
b) Giả sừ $\mathrm{K}, \mathrm{H}$ là trung điểm đoạn $\mathrm{AB}, \mathrm{CD}$ ta có:
$$
\begin{aligned}
& \overrightarrow{Q A}+\overrightarrow{Q B}+\overrightarrow{Q C}+\overrightarrow{Q D}=\overrightarrow{0} \\
& \rightarrow 2 \overrightarrow{Q K}+2 \overrightarrow{Q H}=\overrightarrow{0} \\
& \rightarrow \overrightarrow{Q K}+\overrightarrow{Q H}=\overrightarrow{0}
\end{aligned}
$$
$\rightarrow \mathrm{Q}$ là trung điểm đoạn KH
c) Giả sử G là trọng tâm tam giác BCD , ta có:
$$
\begin{aligned}
& \overrightarrow{O B}+\overrightarrow{O C}+\overrightarrow{O D}=3 \overrightarrow{O G} \\
& 3 \overrightarrow{O A}+\overrightarrow{O B}+\overrightarrow{O C}+\overrightarrow{O D}=\overrightarrow{0} \\
& \rightarrow 3 \overrightarrow{O A}+3 \overrightarrow{O G}=\overrightarrow{0}
\end{aligned}
$$
$\rightarrow \mathrm{O}$ là trung điểm đoạn AG
Hướng giải: Áp dụng các kiến thức về vecto như: tính chất, quy tắc 3 điểm, quy tắc hình bình hành, quy tắc phép trừ.
Ví dụ: Cho tứ giác ABCD với hai điểm M, N là trung điểm của đoạn thẳng AB, CD. O là trung điểm đoạn thẳng MN. Chứng minh:
a) $\overrightarrow{B D}+\overrightarrow{A C}=2 \overrightarrow{M N}$
b) $\overrightarrow{O A}+\overrightarrow{O B}+\overrightarrow{O C}+\overrightarrow{O D}=\overrightarrow{0}$
c) Với điểm I bất kì: $\overrightarrow{I A}+\overrightarrow{I B}+\overrightarrow{I C}+I \overrightarrow{D C}=4 \overrightarrow{I O}$
Lời giải
a) Áp dụng quy tắc 3 điểm, ta có:
Tương tự: $\overrightarrow{B D}=\overrightarrow{B M}+\overrightarrow{M N}+\overrightarrow{N D}$
Mà M và N lần lượt là trung điểm $\mathrm{AB}, \mathrm{CD}$
$$
\begin{aligned}
& \rightarrow \overrightarrow{A M}+\overrightarrow{B M}=\overrightarrow{0}, \overrightarrow{N C}+\overrightarrow{N D}=\overrightarrow{0} \\
& \overrightarrow{A C}+\overrightarrow{B D}=\overrightarrow{A M}+\overrightarrow{M N}+\overrightarrow{N C}+\overrightarrow{B M}+\overrightarrow{M N}+\overrightarrow{N D}=2 \overrightarrow{M N}(\text { đpcm })
\end{aligned}
$$
b) O là trung điểm $\mathrm{M}, \mathrm{N}$ ta có: $\overrightarrow{O A}+\overrightarrow{O B}=2 \overrightarrow{O M}, \overrightarrow{O C}+\overrightarrow{O D}=2 \overrightarrow{O J}$
Mặt khác, ta có: $\overrightarrow{O M}+\overrightarrow{O J}=\overrightarrow{0}$
c) Theo ý b) ta có: $\overrightarrow{O A}+\overrightarrow{O B}+\overrightarrow{O C}+\overrightarrow{O D}=\overrightarrow{0}$
Do đó với mỗi điểm I, ta có:
$$
\begin{aligned}
& \overrightarrow{O A}+\overrightarrow{O B}+\overrightarrow{O C}+\overrightarrow{O D}=\overrightarrow{O I}+\overrightarrow{I A}+\overrightarrow{O I}+\overrightarrow{I B}+\overrightarrow{O I}+\overrightarrow{I C}+\overrightarrow{O I}+\overrightarrow{I D}=\overrightarrow{0} \\
& \rightarrow \overrightarrow{I A}+\overrightarrow{I B}+\overrightarrow{I C}+\overrightarrow{I D}+4 \overrightarrow{O I}=\overrightarrow{0} \\
& \rightarrow \overrightarrow{I A}+\overrightarrow{I B}+\overrightarrow{I C}+\overrightarrow{I D}=-4 \overrightarrow{O I} \\
& \rightarrow \overrightarrow{I A}+\overrightarrow{I B}+\overrightarrow{I C}+\overrightarrow{I D}=4 \overrightarrow{I O}
\end{aligned}
$$

Dưới đây là 8 bài tập được thiết kế để giúp bạn nắm vững kiến thức về tích của một số với một vectơ trong chương trình Toán lớp 10, bao gồm cả các bài toán cơ bản về tính toán và các bài tập nâng cao về chứng minh, tìm điểm thỏa mãn đẳng thức.
Câu 1: Cho tam giác ABC . Gọi $\mathrm{I}, \mathrm{J}, \mathrm{K}$ là các điểm thoả mãn: $\overrightarrow{I A}+2 \overrightarrow{I B}=\overrightarrow{0}, 3 \overrightarrow{J B}+2 \overrightarrow{J C} =\overrightarrow{0}, \overrightarrow{K C}+3 \overrightarrow{K A}=\overrightarrow{0}$. Khẳng định nào sau đây đúng về hai tam giác ABC và IJK?
A. Hai tam giác có cùng trọng tâm
B. $\mathrm{IJ}=\mathrm{BC}$
C. Tam giác IJK là tam giác đều
D. Diện tích tam giác IJK bằng diện tích tam giác ABC
Câu 2: Cho tam giác ABC . Gọi $\mathrm{D}, \mathrm{E}$ là các điểm thoả mãn $\mathrm{BD}=\frac{2}{3} \mathrm{BC}$ và $\mathrm{AE}=\frac{1}{4}$ BC . Gọi K là giao điểm của AD và BE . Tính tỉ số $\frac{A K}{A D}$ ?
A. $\frac{A K}{A D}=\frac{1}{3}$
B. $\frac{A K}{A D}=\frac{2}{5}$
C. $\frac{A K}{A D}=\frac{3}{7}$
D. $\frac{A K}{A D}=\frac{1}{2}$
Câu 3: Cho tam giác ABC . Tập hợp các điểm M thoả mãn $|\overrightarrow{M A}+2 \overrightarrow{M B}+3 \overrightarrow{M C}|=\mid \overrightarrow{M A} -\overrightarrow{M C} \mid$ là?
A. Một đường thẳng
B. Một đường tròn
C. Một đoạn thẳng
D. Một elip
Câu 4: Cho hình bình hành ABCD . Cho M là trung điểm $\mathrm{BC}, \mathrm{N}$ nằm trên cạnh CD sao cho $\overrightarrow{C N}=2 \overrightarrow{N D}$. Giả sử $\overrightarrow{A M}=\vec{u}$ và $\overrightarrow{A N}=\vec{v}$. Biểu diễn $\overrightarrow{A B}$ theo $\vec{u}$ và $\vec{v}$ ?
A. $\overrightarrow{A B}=\vec{u}-\vec{v}$
B. $\overrightarrow{A B}=2 \vec{u}-\vec{v}$
C. $\overrightarrow{A B}=\frac{2}{3} \vec{u}+\frac{4}{3} \vec{v}$
D. $\overrightarrow{A B}=\frac{4}{3} \vec{u}-\frac{2}{3} \vec{v}$
Câu 5: Cho tam giác ABC . Điểm M thỏa mãn $2 \overrightarrow{M A}+3 \overrightarrow{M B}-\overrightarrow{M C}=\overrightarrow{0}$. Khẳng định nào đúng về vị trí cùa M ?
A. M trùng với điểm A
B. M là trọng tâm tam giác
C. M nằm trong tam giác ABC
D. M nằm ngoài tam giác ABC
Câu 6: Cho tam giác ABC . Gọi I là điểm thoả mãn $\overrightarrow{I A}+3 \overrightarrow{I C}=\overrightarrow{0}$ và J thỏa mãn $\overrightarrow{J A}+2 \overrightarrow{J B}+3 \overrightarrow{J C}=\overrightarrow{0}$. Khẳng định nào sau đây đúng?
A. $\overrightarrow{B J}=2 \overrightarrow{J I}$
B. J là trọng tâm tam giác ABC
C. J là trung điểm của BI
D. B, J, I thẳng hàng
Câu 7: Cho tứ giác ABCD . Tìm số thực k sao cho $\overrightarrow{A B}+\overrightarrow{A C}+\overrightarrow{A D}=\mathrm{k} \overrightarrow{A G}$ với G là trọng tâm tam giác BCD .
A. $\mathrm{k}=1$
B. $k=4$
C. $\mathrm{k}=3$
D. $\mathrm{k}=2$
Câu 8: Cho tam giác ABC . Có bao nhiêu điểm M thoả mãn $|2 \overrightarrow{M A}+\overrightarrow{M B}+\overrightarrow{M C}|=\mid \overrightarrow{M A}+2 \overrightarrow{M B}+\overrightarrow{M C} \mid ?$
A. 0 điểm
B. Vô số điểm (nằm trên một đường tròn)
C. Vô số điểm (nằm trên một đường thẳng)
D. 1 điểm duy nhất
Đáp án
Câu 1: A
Câu 2: C
Câu 3: B
Câu 4: D
Câu 5: D
Câu 6: D
Câu 7: C
Câu 8: C

Hy vọng qua bài viết, bạn đã nắm vững cách tính tích của một số với một vectơ từ lý thuyết đến phương pháp giải bài tập cụ thể. Nếu bạn vẫn còn vướng mắc hoặc muốn học chắc hơn từng dạng bài, Gia sư Học là Giỏi luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trong quá trình chinh phục Toán 10.
Nếu bạn vẫn đang “mắc kẹt” với các dạng toán lớp 10 và chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy thử trải nghiệm khóa học tại hệ thống giáo dục Học Là Giỏi. Tại đây, kiến thức được tinh gọn thành những công thức dễ nhớ, đi kèm cách vận dụng theo từng dạng bài, giúp bạn hiểu nhanh, làm đúng và từng bước nâng cao điểm số trên lớp.
Đăng ký học thử ngay hôm nay
Để con học sớm - Ôn sâu và nhận ưu đãi học phí!
Bài viết xem nhiều
Học là Giỏi hợp tác với VTVprime thúc đẩy giáo dục số
Thứ sáu, 30/1/2026
20+ trường THPT ở Hà Nội có chất lượng đào tạo tốt nhất 2025
Thứ năm, 30/10/2025
STEM là gì? Lợi ích và ứng dụng trong giáo dục hiện đại
Thứ ba, 12/8/2025
Tại sao cần tìm gia sư toán lớp 10 tại Hà Nội?
Thứ tư, 7/5/2025
Bí quyết tìm gia sư toán lớp 9 ở Hà Nội uy tín
Thứ ba, 22/4/2025Khóa học video Toán 4 (Biệt đội Toán hoc 4)
›
Khóa học video Toán 5 (Biệt đội Toán hoc 5)
›
Khóa Luyện thi chuyển cấp 9 vào 10 môn Toán
›
Đánh giá năng lực miễn phí - Toán lớp 11
›
Khóa học tốt trên lớp - Toán lớp 11
›
Đăng ký học thử ngay hôm nay
Để con học sớm - Ôn sâu và nhận ưu đãi học phí!
Bài viết liên quan
Thứ ba, 10/11/2026 02:48 AM
Công Thức Tính Chu Vi Tam Giác Đầy Đủ
Hướng dẫn chi tiết cách tính chu vi tam giác thường, vuông, cân, đều và nửa chu vi. Tổng hợp công thức suy rộng cùng bài tập tự luyện có lời giải chuẩn xác.
Thứ hai, 9/11/2026 03:16 AM
Công thức tính chu vi, diện tích hình chữ nhật
Hình chữ nhật là một trong những dạng hình học phẳng quen thuộc trong chương trình Toán tiểu học (lớp 3, lớp 4) và tiếp tục được ứng dụng nhiều ở các bậc học cao hơn cùng đời sống thực tế
Thứ tư, 7/10/2026 03:49 AM
Khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị và giá trị ngoại lệ lớp 12
Khi phân tích một mẫu số liệu, chỉ nhìn vào các giá trị lớn hay nhỏ là chưa đủ để đánh giá dữ liệu phân tán như thế nào. Khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị và giá trị ngoại lệ giúp con có thêm những công cụ để nhìn rõ đặc điểm của mẫu số liệu. Đây cũng là nội dung được trình bày trong SGK Kết nối tri thức với cuộc sống, tạo nền tảng để học sinh đọc hiểu và phân tích số liệu một cách có cơ sở. Hãy cùng Học là Giỏi hệ thống lại phần kiến thức lý thuyết và bài tập trọng tâm dựa theo SGK Kết nối tri thức với cuộc sống trong bài dưới đây.
Thứ ba, 6/10/2026 04:45 PM
Hệ trục tọa độ trong không gian lớp 12: Lý thuyết & Bài tập
Hệ trục tọa độ trong không gian là một nội dung mà học sinh lớp 12 cần nắm vững trong chương trình Toán. Với cách tiếp cận bằng tọa độ, những điểm, vectơ hay đối tượng hình học vốn khá trừu tượng sẽ được biểu diễn bằng các con số cụ thể, giúp con dễ hình dung, tính toán và giải bài. Bám sát SGK Toán 12 Kết nối tri thức với cuộc sống, Học là Giỏi đã hệ thống phần lý thuyết trọng tâm kèm bài tập vận dụng, giúp con củng cố kiến thức, rèn kỹ năng khi làm bài.
Thứ hai, 5/10/2026 10:06 AM
Học Toán 12: Biểu thức tọa độ của các phép toán vectơ
Biểu thức tọa độ của các phép toán vectơ là cách đưa những phép tính trên vectơ về dạng tọa độ cụ thể, nhờ đó việc cộng, trừ hay nhân vectơ với một số trở nên trực quan và thuận tiện hơn. Nội dung dưới đây được Học là Giỏi tổng hợp và biên soạn dựa trên kiến thức trong SGK Kết nối tri thức với cuộc sống, từ công thức đến cách áp dụng vào từng dạng bài.
Thứ bảy, 3/10/2026 04:25 AM
Chuyên đề khảo sát sự biến thiên của hàm số ôn thi ĐH
Khảo sát sự biến thiên của hàm số là một trong những nội dung quan trọng khi học ứng dụng đạo hàm. Từ dấu của đạo hàm đến cách xác định khoảng đồng biến, nghịch biến, học sinh cần nắm được mối liên hệ giữa từng bước để giải quyết bài toán chính xác. Nội dung sau, Học là Giỏi đã hệ thống lại kiến thức của sách giáo khoa Kết nối tri thức với cuộc sống, phù hợp để con củng cố kiến thức trước các kỳ thi quan trọng.