Trang chủ › Cẩm nang học tập › Cẩm nang kiến thức

Cách tìm đường tiệm cận của đồ thị hàm số chi tiết

schedule.svg

Thứ sáu, 2/10/2026 02:36 AM

Tác giả: Admin Hoclagioi

Tiệm cận đứng, tiệm cận ngang hay tiệm cận xiên đều mô tả một cách khác nhau về xu hướng của đồ thị hàm số. Vì vậy, để tìm đúng đường tiệm cận của đồ thị hàm số, con cần phân biệt được điều kiện xuất hiện của từng loại. Bài viết này, Học là Giỏi tổng hợp cách nhận biết và xác định từng loại tiệm cận trong sách giáo khoa Kết nối tri thức với cuộc sống lớp 12 để con dễ theo dõi và vận dụng.

Mục lục [Ẩn]

Đường tiệm cận đứng

Đường thẳng x = x₀ gọi là đường tiệm cận đứng của đồ thị hàm số y = f(x) nếu một trong các điều kiện sau được thỏa mãn:

$\begin{aligned} & \lim _{x \rightarrow x_0^{+}} f(x)=+\infty \\ & \lim _{x \rightarrow x_0^{+}} f(x)=-\infty \\ & \lim _{x \rightarrow x_0^{-}} f(x)=+\infty \\ & \lim _{x \rightarrow x_0^{-}} f(x)=-\infty \end{aligned}$

Đường tiệm cận đứng

Đường tiệm cận ngang

Đường thẳng $y = y_0$ gọi là đường tiệm cận ngang của đồ thị hàm số $y = f(x)$ nếu $\lim_{x \to +\infty} f(x) = y_0$ hoặc $\lim_{x \to -\infty} f(x) = y_0$.

Đường tiệm cận xiên

Đường thẳng $y = ax + b$ ($a \neq 0$) được gọi là đường tiệm cận xiên của đồ thị hàm số $y = f(x)$ nếu:

$\lim_{x \to +\infty} [f(x) - (ax + b)] = 0$ hoặc $\lim_{x \to -\infty} [f(x) - (ax + b)] = 0$.

Các dạng bài toán đường tiệm cận của đồ thị hàm số

Đường tiệm cận của đồ thị hàm số thường xuất hiện trong nhiều bài tập Toán 12 với cách hỏi khá đa dạng. 

Dạng 1: Bài toán tìm đường tiệm cận đứng

- Bước 1: Tìm nghiệm của mẫu, giả sử nghiệm đó là $\mathrm{x}=\mathrm{x} 0$.

- Bước 2: Tính giới hạn một bên tại $\mathrm{x}=\mathrm{x}_0$.

- Bước 3: Nếu xảy ra $\lim _{x \rightarrow x_0-} \mathrm{f}(\mathrm{x})=\infty$ hoặc $\lim _{x \rightarrow x_0+} \mathrm{f}(\mathrm{x})=\infty$ thì ta kết luận $\mathrm{x}=\mathrm{x}_0$ là đường tiệm cận đứng.

Lưu ý: Đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{a x+b}{c x+d}$ luôn có TCĐ: $\mathrm{x}=\frac{-d}{c}$

Ví dụ: Tìm đường tiệm cận đứng của đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{2 x-1}{x-3}$.

Lời giải

Ta có: $\lim _{x \rightarrow 3^{+}} \frac{2 x-1}{x-3}=+\infty$.

Vậy đồ thị hàm số có tiệm cận đứng là $\mathrm{x}=3$.

Dạng 2: Bài toán tìm đường tiệm cận ngang

- Bước 1: Tính giới hạn $\lim _{x \rightarrow-\infty} \mathrm{f}(\mathrm{x})$ và $\lim _{x \rightarrow+\infty} \mathrm{f}(\mathrm{x})$.

- Bước 2: Vị trí nào cho ra kết quả hữu hạn thì ta kết luận có đường tiệm cận ngang ở vị trí đó.

Lưu ý: Đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{a x+b}{c x+d}$ có TCN: $\mathrm{y}=\frac{a}{c}$.

Ví dụ: Tìm tiệm cận ngang của đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{2 x-1}{x+1}$.

Lời giải

Ta có: $\lim _{x \rightarrow+\infty} \frac{2 x-1}{x+1}=\lim _{x \rightarrow+\infty} \frac{2-\frac{1}{x}}{1+\frac{1}{x}}=2$

limx→-∞2x-1x+1=2\lim _{x \rightarrow-\infty} \frac{2 x-1}{x+1}=2

Vậy đường thẳng $\mathrm{y}=2$ là tiệm cận ngang của đồ thị hàm số.

Dạng 3: Bài toán tìm đường tiệm cận xiên

Xác định hệ số của a và b trong các trường hợp sau:
- Tính $a=\lim _{x \rightarrow+\infty} \frac{f(x)}{x}, b=\lim _{x \rightarrow+\infty}[f(x)-a x]$
- Tính $a=\lim _{x \rightarrow-\infty} \frac{f(x)}{x}, b=\lim _{x \rightarrow-\infty}[f(x)-a x]$.

Lưu ý:

- Nếu $a = 0$, ta được tiệm cận xiên chính là tiệm cận ngang.

- Đối với hàm số phân thức $f(x) = \dfrac{ax^2 + bx + c}{mx + n}$, ta chia đa thức để biến đổi về dạng:

f(x)=a'x+b'+emx+n  (với e≠0)f(x) = a'x + b' + \frac{e}{mx + n} \quad (\text{với } e \neq 0)

$\rightarrow y = a'x + b'$ là đường tiệm cận xiên của đồ thị hàm số.

Vi dụ: Tìm đường tiệm cận xiên của đồ thị hàm số: $\mathrm{y}=\frac{x^2+2 x+3}{x-1}$.
Lời giải

Ta có: $\mathrm{y}=\frac{x^2+2 x+3}{x-1}=\mathrm{x}+3+\frac{6}{x-1}$.
Vì $\lim _{x \rightarrow \pm \infty} \frac{6}{x-1}=0$ nên đường thẳng $\mathrm{y}=\mathrm{x}+3$ là đường tiệm cận xiên của đồ thị hàm số.

Dạng 4: Bài toán tìm đường tiệm cận chứa tham số

Bước 1: Xác định phương trình đường tiệm cận theo tham số $m$ :

- Tiệm cận đứng có dạng $\mathrm{x}=\mathrm{x}_0$, trong đó $\mathrm{x}_0$ là nghiệm của phương trình mẫu số $\mathrm{cx}+\mathrm{d}$ $=0$.

- Tiệm cận ngang có dạng $\mathrm{y}=\mathrm{y}_0$, được xác định bởi giới hạn $\lim (\mathrm{x} \rightarrow \pm \infty) \mathrm{y}=\frac{a}{c}$.

Bước 2: Thiết lập phương trình từ giả thiết.

Bước 3: Giải phương trình tìm m.

Ví dụ: Tìm giá trị của m để tiệm cận đứng của đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{3 x+m-2}{x+m}$ đi qua điểm $\mathrm{M}(2 ; 1)$.

Lời giải

Tiệm cận đứng của đồ thị có phương trình: $\mathrm{x}+\mathrm{m}=0 \Leftrightarrow \mathrm{x}=-\mathrm{m}$.
Tiệm cận đứng đi qua $\mathrm{M}(2 ; 1)$ nên: $2+\mathrm{m}=0 \Leftrightarrow \mathrm{~m}=-2$.

Với $\mathrm{m}=-2: \mathrm{y}=\frac{3 x-4}{x-2}$ tại $\mathrm{x}=2$, tử số bằng $2 \neq 0$, do đó $\mathrm{x}=2$ thực sự là tiệm cận đứng.

Vậy $\mathrm{m}=-2$.

Các dạng bài toán đường tiệm cận của đồ thị hàm số

Ôn luyện bài tập đường tiệm cận của đồ thị hàm số lớp 12

Dưới đây là các bài tập trắc nghiệm và tự luận từ cơ bản đến nâng cao, giúp con ôn luyện và vận dụng kiến thức vào giải bài tập đường tiệm cận của hàm số.

A. Phần trắc nghiệm

Câu 1: Đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{2 x-3}{x+1}$ có đường tiệm cận đứng và tiệm cận ngang lần lượt là:

A. $x = 1$ và $y = 2$

B. $x = -1$ và $y = 2$

C. $x = -1$ và $y = -3$

D. $x = 2$ và $y = -1$

Câu 2: Đường tiệm cận ngang của đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{1-3 x}{2 x+5}$ là đường thẳng:

A. $y = \frac{1}{2}$

B. $y = -\frac{3}{5}$

C. $y = -\frac{3}{2}$

D. $x = -\frac{5}{2}$

Câu 3: Đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{x-1}{x^2-3 x+2}$ có bao nhiêu đường tiệm cận đứng?
A. 0

B. 1

C. 2

D. 3

Câu 4: Đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{x^2-x-2}{x+2}$ có đường tiệm cận xiên là:

A. $y = x - 2$

B. $y = x - 3$

C. $y = x + 2$

D. $y = x + 3$

Câu 5: Đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{2 x^2+3 x-1}{x+1}$ có phương trình đường tiệm cận xiên là:

A. $y = 2x - 1$

B. $y = 2x + 1$

C. $y = 2x - 3$

D. $y = 2x + 3$

Câu 6: Cho hàm số $\mathrm{y}=\mathrm{f}(\mathrm{x})$ thỏa mãn $\lim (\mathrm{x} \rightarrow-\infty) \mathrm{f}(\mathrm{x})=-2$ và $\lim \left(\mathrm{x} \rightarrow 1^{+}\right) \mathrm{f}(\mathrm{x})=+\infty$. Khẳng định nào sau đây đúng?

A. Đồ thị hàm số có tiệm cận đứng $x = 1$ và tiệm cận ngang $y = -2$.  

B. Đồ thị hàm số có tiệm cận đứng $y = 1$ và tiệm cận ngang $x = -2$.  

C. Đồ thị hàm số chỉ có tiệm cận đứng $x = 1$.  

D. Đồ thị hàm số không có tiệm cận ngang.

Câu 7: Tổng số đường tiệm cận đứng và tiệm cận ngang của đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{\sqrt{x^2+1}}{x-2}$ là:

A. 1

B. 2

C. 3

D. 4

Câu 8: Tìm giá trị của tham số m để đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{2 x-1}{x-m}$ có đường tiệm cận đứng đi qua điểm $\mathrm{A}(3 ; 4)$.

A. $m = 3$

B. $m = 2$

C. $m = -3$

D. $m = 4$

Câu 9: Đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{x+2}{\sqrt{9-x^2}}$ có tất cả bao nhiêu đường tiệm cận?

A. 1

B. 2

C. 3

D. 4

Câu 10: Cho hàm số $\mathrm{y}=\frac{x^2+m x+1}{x+1}$. Tìm m để đồ thị hàm số có đường tiệm cận xiên đi qua điểm M(2; 5).

A. $m = 2$

B. $m = 3$

C. $m = 4$

D. $m = 5$

Bảng đáp án:

1. B | 2. C | 3. B | 4. B | 5. B | 6. A | 7. C | 8. A | 9. B | 10. C

B. Phần tự luận

Bài 1: Tìm phương trình các đường tiệm cận đứng và tiệm cận ngang của đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{2 x-1}{x+1}$.

Bài 2: Đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{3-4 x}{2 x+1}$ có đường tiệm cận ngang là đường thẳng nào?

Bài 3: Tìm số đường tiệm cận (đứng và ngang) của đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{1}{x^2-4}$.

Bài 4: Đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{x^2-3 x+2}{x-1}$ có bao nhiêu đường tiệm cận đứng?

Bài 5: Tìm phương trình đường tiệm cận xiên của đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{x^2+2 x-3}{x-1}$.

Bài 6: Xác định tiệm cận đứng và tiệm cận xiên của đồ thị hàm phân thức bậc hai trên bậc nhất $\mathrm{y}=\frac{2 x^2-3 x+1}{x+2}$.

Bài 7: Cho hàm số $y=f(x)$ có $\lim (x \rightarrow+\infty) f(x)=2$ và $\lim \left(x \rightarrow 1^{-}\right) f(x)=-\infty$. Khẳng định nào sau đây đúng về tiệm cận của đồ thị hàm số $\mathrm{f}(\mathrm{x})$ ?

Bài 8: Tìm các đường tiệm cận ngang của đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{\sqrt{4 x^2+1}}{x-2}$.

Bài 9: Tìm tất cả các đường tiệm cận của đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{x-2}{x^2-3 x+2}$.

Bài 10: Đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{x+1}{\sqrt{x^2-1}}$ có tổng cộng bao nhiêu đường tiệm cận?

Bài 11: Tìm tham số m để đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{m x+5}{x-2}$ có đường tiệm cận ngang là $\mathrm{y}=$ 3.

Bài 12: Tìm tất cả các giá trị của tham số m để đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{2 x+1}{x-m}$ có đường tiệm cận đứng đi qua điểm A(2; 5).

Bài 13: Tìm số đường tiệm cận của đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\frac{\sqrt{x+9}-3}{x^2+x}$.

Bài 14: Cho hàm số $\mathrm{y}=\frac{x^2-2 x-3}{x^2-m x+m+3}$. Tìm điều kiện của tham số m để đồ thị hàm số không có tiệm cận đứng.

Bài 15: Tìm phương trình tiệm cận xiên của đồ thị hàm số $\mathrm{y}=\mathrm{x}+\sqrt{x^2+1}$ khi $\mathrm{x} \rightarrow$ $+\infty$.

Xem thêm: Chuyên đề Toán 12: Giá trị lớn nhất nhỏ nhất của hàm số

Ôn luyện bài tập đường tiệm cận của đồ thị hàm số lớp 12

Hy vọng qua những phương pháp và ví dụ trên, con đã có thể chủ động xác định đường tiệm cận của đồ thị hàm số và tránh nhầm lẫn giữa các dạng bài. Nếu muốn củng cố kiến thức Toán 12 và rèn luyện thêm nhiều dạng bài trọng tâm, ba mẹ có thể tham khảo khóa học Toán của Học là Giỏi để con có lộ trình học tập phù hợp và chắc kiến thức hơn.

Chủ đề:

Đăng ký học thử ngay hôm nay

Để con học sớm - Ôn sâu và nhận ưu đãi học phí!

Bài viết liên quan

Công thức tính chu vi tứ giác: Lý thuyết, phân loại và bài tập giải chi tiết
schedule

Thứ ba, 17/11/2026 01:00 AM

Công thức tính chu vi tứ giác: Lý thuyết, phân loại và bài tập giải chi tiết

Nắm trọn công thức tính chu vi tứ giác bất kỳ và các tứ giác đặc biệt (hình vuông, chữ nhật, bình hành, hình thoi, hình thang) kèm các dạng bài tập thực hành có lời giải.

Tập hợp rỗng là gì? Lý thuyết, cách nhận biết và bài tập Toán 10
schedule

Thứ ba, 17/11/2026 12:52 AM

Tập hợp rỗng là gì? Lý thuyết, cách nhận biết và bài tập Toán 10

Tìm hiểu chi tiết tập hợp rỗng là gì, ký hiệu, tính chất quan trọng, cách phân biệt với tập {0} cùng 3 bước nhận biết và bộ bài tập Toán lớp 10 thực hành dễ hiểu.

Công Thức Tính Chu Vi Tam Giác Đầy Đủ
schedule

Thứ ba, 10/11/2026 02:48 AM

Công Thức Tính Chu Vi Tam Giác Đầy Đủ

Hướng dẫn chi tiết cách tính chu vi tam giác thường, vuông, cân, đều và nửa chu vi. Tổng hợp công thức suy rộng cùng bài tập tự luyện có lời giải chuẩn xác.

Công thức tính chu vi, diện tích hình chữ nhật
schedule

Thứ hai, 9/11/2026 03:16 AM

Công thức tính chu vi, diện tích hình chữ nhật

Hình chữ nhật là một trong những dạng hình học phẳng quen thuộc trong chương trình Toán tiểu học (lớp 3, lớp 4) và tiếp tục được ứng dụng nhiều ở các bậc học cao hơn cùng đời sống thực tế

Khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị và giá trị ngoại lệ lớp 12
schedule

Thứ tư, 7/10/2026 03:49 AM

Khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị và giá trị ngoại lệ lớp 12

Khi phân tích một mẫu số liệu, chỉ nhìn vào các giá trị lớn hay nhỏ là chưa đủ để đánh giá dữ liệu phân tán như thế nào. Khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị và giá trị ngoại lệ giúp con có thêm những công cụ để nhìn rõ đặc điểm của mẫu số liệu. Đây cũng là nội dung được trình bày trong SGK Kết nối tri thức với cuộc sống, tạo nền tảng để học sinh đọc hiểu và phân tích số liệu một cách có cơ sở. Hãy cùng Học là Giỏi hệ thống lại phần kiến thức lý thuyết và bài tập trọng tâm dựa theo SGK Kết nối tri thức với cuộc sống trong bài dưới đây.

Hệ trục tọa độ trong không gian lớp 12: Lý thuyết & Bài tập
schedule

Thứ ba, 6/10/2026 04:45 PM

Hệ trục tọa độ trong không gian lớp 12: Lý thuyết & Bài tập

Hệ trục tọa độ trong không gian là một nội dung mà học sinh lớp 12 cần nắm vững trong chương trình Toán. Với cách tiếp cận bằng tọa độ, những điểm, vectơ hay đối tượng hình học vốn khá trừu tượng sẽ được biểu diễn bằng các con số cụ thể, giúp con dễ hình dung, tính toán và giải bài. Bám sát SGK Toán 12 Kết nối tri thức với cuộc sống, Học là Giỏi đã hệ thống phần lý thuyết trọng tâm kèm bài tập vận dụng, giúp con củng cố kiến thức, rèn kỹ năng khi làm bài.

message.svg zalo.png