Trang chủ › Cẩm nang học tập › Cẩm nang kiến thức

Tổng hợp các công thức lượng giác thường gặp

schedule.svg

Thứ năm, 30/5/2024 09:48 AM

Tác giả: Admin Hoclagioi

Công thức lượng giác là bộ công cụ mạnh mẽ cho việc phân tích và tính toán các mối quan hệ giữa các góc và đoạn thẳng trong tam giác và các hình học khác. Việc ghi nhớ và áp dụng giải các bài toán lượng giác của các bạn học sinh thường gặp khó khăn.

Mục lục [Ẩn]

Công thức lượng giác cơ bản

công thức lượng giác thường gặp

$\sin ^2 \alpha+\cos ^2 \alpha=1$ với mọi $\alpha$

$\tan \alpha \cdot \cot \alpha=1$ với $\cos \alpha \neq 0, \sin \alpha \neq 0$

$1+\tan ^2 \alpha=\frac{1}{\cos ^2 \alpha}$ với $\cos \alpha \neq 0$

$1+\cot ^2 \alpha=\frac{1}{\sin ^2 \alpha}$ với $\sin \alpha \neq 0$

- Giá  trị lượng giác của các góc có liên quan đặc biệt

Hai góc đối nhau  $\alpha$ và $-\alpha$

$\begin{aligned} & \sin (-\alpha)=-\sin \alpha \\ & \cos (-\alpha)=\cos \alpha \\ & \tan (-\alpha)=-\tan \alpha \\ & \cot (-\alpha)=-\cot \alpha\end{aligned}$.

Hai góc bù nhau $\alpha$ và $\pi-\alpha$

$\begin{aligned}& \sin (\pi-\alpha)=\sin \alpha \\& \cos (\pi-\alpha)=-\cos \alpha \\& \tan (\pi-\alpha)=-\tan \alpha \\& \cot (\pi-\alpha)=-\cot \alpha\end{aligned}$.

Hai góc hơn kém nhau $\pi$ ( $\alpha$ và $\alpha+\pi)$

$\begin{aligned}& \sin (\alpha+\pi)=-\sin \alpha \\& \cos (\alpha+\pi)=-\cos \alpha \\& \tan (\alpha+\pi)=\tan \alpha \\& \cot (\alpha+\pi)=\cot \alpha\end{aligned}$

Hai góc phụ nhau ( $\alpha$ và $\frac{\pi}{2}-\alpha$)

$\begin{aligned}& \sin \left(\frac{\pi}{2}-\alpha\right)=\cos \alpha \\& \cos \left(\frac{\pi}{2}-\alpha\right)=\sin \alpha \\& \tan \left(\frac{\pi}{2}-\alpha\right)=\cot \alpha \\& \cot \left(\frac{\pi}{2}-\alpha\right)=\tan \alpha\end{aligned}$

Các phép biến đổi lượng giác

Công thức cộng

$\begin{aligned} & \sin (a+b)=\sin a \cdot \cos b+\cos a \cdot \sin b \\ & \sin (a-b)=\sin a \cdot \cos b-\cos a \cdot \sin b \\ & \cos (a+b)=\cos a \cdot \cos b-\sin a \cdot \sin b \\ & \cos (a-b)=\cos a \cdot \cos b+\sin a \cdot \sin b \\ & \tan (a+b)=\frac{\tan a+\tan b}{1-\tan a \tan b} \\ & \tan (a-b)=\frac{\tan a-\tan b}{1+\tan a \tan b}\end{aligned}$

(khi các biểu thức đều có nghĩa)

Công thức nhân đôi

$\begin{aligned}& \sin 2 a=2 \sin a \cos a \\& \cos 2 a=\cos ^2 \alpha-\sin ^2 \alpha \\&\tan 2 a=\frac{2 \tan a}{1-\tan ^2 a}\end{aligned}$

Công thức lượng giác nhân ba

$\begin{aligned}& \sin 3 x=3 \sin x-4 \sin ^3 x \\& \cos 3 x=4 \cos ^3 x-3 \cos x \\& \tan 3 x=\frac{3 \tan x-\tan ^3 x}{1-3 \tan ^2 x}\end{aligned}$.

Công thức lượng giác nhân bốn

$\begin{aligned}& \sin 4 x=4 \cdot \sin x \cdot \cos ^3 x-4 \cdot \cos x \cdot \sin ^3 x \\& \cos 4 x=8 \cdot \cos ^4 x-8 \cdot \cos ^2 x+1\end{aligned}$

hoặc ta có thể sử dụng $\cos 4 x=8 \cdot \sin ^4 x-8 \cdot \sin ^2 x+1$

Công thức hạ bậc

$\begin{aligned}& \cos ^2 a=\frac{1+\cos 2 a}{2} \\& \sin ^2 a=\frac{1-\cos 2 a}{2}\end{aligned}$

$\begin{aligned} & \sin ^3 x=\frac{3 \sin x-\sin 3 x}{4} \\ & \cos ^3 x=\frac{3 \cos x+\cos 3 x}{4}\end{aligned}$

Công thức biến đổi tích thành tổng

$\begin{aligned}& \cos a \cos b=\frac{1}{2}[\cos (a+b)+\cos (a-b)] \\& \sin a \sin b=-\frac{1}{2}[\cos (a+b)-\cos (a-b)] \\& \sin a \cos b=\frac{1}{2}[\sin (a+b)+\sin (a-b)]\end{aligned}$.

Công thức biến đổi tổng thành tích

$\begin{aligned}& \cos a+\cos b=2 \cos \frac{a+b}{2} \cos \frac{a-b}{2} \\& \cos a-\cos b=-2 \sin \frac{a+b}{2} \sin \frac{a-b}{2} \\& \sin a+\sin b=2 \sin \frac{a+b}{2} \cos \frac{a-b}{2} \\& \sin a-\sin b=2 \cos \frac{a+b}{2} \sin \frac{a-b}{2}\end{aligned}$

$\begin{aligned} & \tan a+\tan b=\frac{\sin (a+b)}{\cos a \cdot \cos b} \\ & \tan a-\tan b=\frac{\sin (a-b)}{\cos a \cdot \cos b} \\ & \sin a+\cos a=\sqrt{2} \sin \left(a+\frac{\pi}{4}\right)=\sqrt{2} \cos \left(a-\frac{\pi}{4}\right) \\ & \sin a-\cos a=\sqrt{2} \sin \left(a-\frac{\pi}{4}\right)=-\sqrt{2} \cos \left(a+\frac{\pi}{4}\right) \\ & \tan a+\cot a=\frac{2}{\sin 2 a} \\ & \cot a-\tan a=2 \cot 2 a\end{aligned}$

Một số công thức lượng giác nâng cao khác

$\begin{aligned} & \sin ^4 a+\cos ^4 a=1-\frac{1}{2} \sin ^2 2 a=\frac{1}{4} \cos 4 a+\frac{3}{4} \\ & \sin ^6 a+\cos ^6 a=1-\frac{3}{4} \sin ^2 2 a=\frac{3}{8} \cos 4 a+\frac{5}{8}\end{aligned}$

Ở một số bài toán để giải được nó ta cần phải sử dụng phương pháp đặt ẩn phụ, nếu ta đặt $t=\frac{\tan x}{2}$. Lúc này ta có thể biểu diễn các công thức lượng giác khác theo t như sau:

$\begin{aligned}& \sin x=\frac{2 t}{1+t^2} \\& \cos x=\frac{1-t^2}{1+t^2} \\& \tan x=\frac{2 t}{1-t^2} \\& \cot x=\frac{1-t^2}{2 t}\end{aligned}$.

Bảng xét dấu của giá trị lượng giác

Dưới đây là bảng xét dấu của các giá trị lượng giác sin, cos, tan, cot bạn nên học thuộc để thuận tiện trong quá trình giải bài tập toán: 

Góc phần tư sốIIIIIIIV
sin (x)++––
cos (x)+––+
tan (x)+–+–
cot (x)+–+–

Bảng giá trị lượng giác góc đặc biệt

Góc (α)

Radian

sin⁡α

cos⁡α

tan⁡α

cot⁡α

0o

0

0

1

0

Không xác định

300

π6

12

32​

13

3

45o

π4

22

22

1

1

60o

π3

32

12​

3​

13

90o

π2

1

0

Không xác định

0

120o

2π3

32

-12

-3

-13

135o

3π4

22

-22

−1

−1

150o

5π6

12

-32

-13

-3

180o

π

0

−1

0

Không xác định

210o

7π6

-12

-32

13

3

225o

5π4

-22

-22

1

1

240o

4π3

-32

-12

3

13

270o

3π2

−1

0

Không xác định

0

300o

5π3

-32

12

-3

-13

315o

7π4

-22

22

−1

−1

330o

11π6

-12

32

-13

-3

360o

2π

0

1

0

Không xác định

Chú ý:

Giá trị của tan⁡α\tan \alphatanα và cot⁡α\cot \alphacotα không xác định tại các góc mà cos⁡α=0\cos \alpha = 0 hoặc sin⁡α=0\sin \alpha = 0.

Đối với các góc khác không trong bảng, ta có thể tính dựa trên các công thức lượng giác cơ bản.

Trên đây là toàn bộ công thức lượng giác quan trọng mà các em cần nắm vững. Học là Giỏi mong rằng, với sự kiên nhẫn, kiên trì và không ngừng luyện tập, các em sẽ làm tốt được các bài toán lượng giác nhé. Chúc các em thành công!

Chủ đề:

Đăng ký học thử ngay hôm nay

Để con học sớm - Ôn sâu và nhận ưu đãi học phí!

Bài viết liên quan

Công thức tính chu vi tứ giác: Lý thuyết, phân loại và bài tập giải chi tiết
schedule

Thứ ba, 17/11/2026 01:00 AM

Công thức tính chu vi tứ giác: Lý thuyết, phân loại và bài tập giải chi tiết

Nắm trọn công thức tính chu vi tứ giác bất kỳ và các tứ giác đặc biệt (hình vuông, chữ nhật, bình hành, hình thoi, hình thang) kèm các dạng bài tập thực hành có lời giải.

Tập hợp rỗng là gì? Lý thuyết, cách nhận biết và bài tập Toán 10
schedule

Thứ ba, 17/11/2026 12:52 AM

Tập hợp rỗng là gì? Lý thuyết, cách nhận biết và bài tập Toán 10

Tìm hiểu chi tiết tập hợp rỗng là gì, ký hiệu, tính chất quan trọng, cách phân biệt với tập {0} cùng 3 bước nhận biết và bộ bài tập Toán lớp 10 thực hành dễ hiểu.

Công Thức Tính Chu Vi Tam Giác Đầy Đủ
schedule

Thứ ba, 10/11/2026 02:48 AM

Công Thức Tính Chu Vi Tam Giác Đầy Đủ

Hướng dẫn chi tiết cách tính chu vi tam giác thường, vuông, cân, đều và nửa chu vi. Tổng hợp công thức suy rộng cùng bài tập tự luyện có lời giải chuẩn xác.

Công thức tính chu vi, diện tích hình chữ nhật
schedule

Thứ hai, 9/11/2026 03:16 AM

Công thức tính chu vi, diện tích hình chữ nhật

Hình chữ nhật là một trong những dạng hình học phẳng quen thuộc trong chương trình Toán tiểu học (lớp 3, lớp 4) và tiếp tục được ứng dụng nhiều ở các bậc học cao hơn cùng đời sống thực tế

Khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị và giá trị ngoại lệ lớp 12
schedule

Thứ tư, 7/10/2026 03:49 AM

Khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị và giá trị ngoại lệ lớp 12

Khi phân tích một mẫu số liệu, chỉ nhìn vào các giá trị lớn hay nhỏ là chưa đủ để đánh giá dữ liệu phân tán như thế nào. Khoảng biến thiên, khoảng tứ phân vị và giá trị ngoại lệ giúp con có thêm những công cụ để nhìn rõ đặc điểm của mẫu số liệu. Đây cũng là nội dung được trình bày trong SGK Kết nối tri thức với cuộc sống, tạo nền tảng để học sinh đọc hiểu và phân tích số liệu một cách có cơ sở. Hãy cùng Học là Giỏi hệ thống lại phần kiến thức lý thuyết và bài tập trọng tâm dựa theo SGK Kết nối tri thức với cuộc sống trong bài dưới đây.

Hệ trục tọa độ trong không gian lớp 12: Lý thuyết & Bài tập
schedule

Thứ ba, 6/10/2026 04:45 PM

Hệ trục tọa độ trong không gian lớp 12: Lý thuyết & Bài tập

Hệ trục tọa độ trong không gian là một nội dung mà học sinh lớp 12 cần nắm vững trong chương trình Toán. Với cách tiếp cận bằng tọa độ, những điểm, vectơ hay đối tượng hình học vốn khá trừu tượng sẽ được biểu diễn bằng các con số cụ thể, giúp con dễ hình dung, tính toán và giải bài. Bám sát SGK Toán 12 Kết nối tri thức với cuộc sống, Học là Giỏi đã hệ thống phần lý thuyết trọng tâm kèm bài tập vận dụng, giúp con củng cố kiến thức, rèn kỹ năng khi làm bài.

message.svg zalo.png