Các tác phẩm văn học lớp 12 thi THPT trước năm 2025

Danh sách các tác phẩm văn học trọng tâm cho kỳ thi THPT Quốc Gia 2025

Trước khi lao đầu học, chúng mình phải hiểu rõ: không phải cứ học nhiều là chắc mà phải học đúng trọng tâm. Vậy đâu là những tiêu chí để xác định một tác phẩm có khả năng thi cao? Dưới đây là vài gạch đầu dòng bạn nhất định phải nhớ:

- Tác phẩm thuộc phần bắt buộc học, không nằm trong danh sách giảm tải.
- Đã từng xuất hiện trong đề thi các năm trước hoặc được các thầy cô luyện đề nhắc đi nhắc lại.
- Có đoạn trích cụ thể trong sách giáo khoa, dễ ra đề phân tích hoặc liên hệ.
- Thể loại thơ trữ tình, tùy bút, truyện ngắn, dễ rơi vào câu hỏi về nghệ thuật, tư tưởng.

Với bộ tiêu chí đó, dưới đây là những cái tên nổi bật qua từng năm:

1. "Vợ chồng A Phủ" - Tô Hoài

Đoạn cần ghi nhớ:
- Phân đoạn đầu về Mị sống trong nhà thống lý Pá Tra: Mị lặng lẽ, cam chịu, sống như cái bóng.
- Cao trào: Mị tỉnh dậy trong đêm mùa xuân - thắp đèn, muốn đi chơi.
- Kết thúc: Mị cắt dây trói cứu A Phủ - hành động “bẻ lái” mạnh mẽ, mở ra hành trình trốn thoát.

Trọng tâm cần nắm:

-Diễn biến tâm lý nhân vật Mị là “món khoái khẩu” của đề thi.

- Giá trị nhân đạo sâu sắc: đồng cảm với thân phận người phụ nữ miền núi.

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật từ im lặng đến phản kháng - cực tinh tế!

2. "Người lái đò Sông Đà" - Nguyễn Tuân

Đoạn đáng nhớ:
- Trận vượt thác ba vòng đầy hiểm nguy: đá biết bày binh bố trận, nước như kẻ thù hung hãn.
- Ông lái đò hiện lên như một “chiến binh” thực thụ - bản lĩnh, điềm tĩnh, đầy trí tuệ.

Trọng tâm cần nắm:

- Hình tượng con người Tây Bắc dũng cảm, tài hoa.

- Sông Đà hai mặt: hung bạo và trữ tình - tượng trưng cho vẻ đẹp dữ dội và mềm mại của thiên nhiên Việt Nam.

- Phong cách nghệ thuật độc đáo của Nguyễn Tuân - tài hoa, uyên bác.

3. "Ai đã đặt tên cho dòng sông?" - Hoàng Phủ Ngọc Tường

Đoạn quan trọng:
- Dòng sông Hương như một “người con gái” dịu dàng, lặng thầm, rồi lại trở nên mạnh mẽ và quyến rũ khi về xuôi.
- Những so sánh, ẩn dụ độc đáo: dòng sông biết yêu, biết nhớ, mang hồn quê xứ Huế.

Trọng tâm cần nắm:

- Văn phong giàu hình ảnh, nhiều lớp nghĩa.

- Tình yêu quê hương tha thiết qua hình ảnh dòng sông.

- Dòng sông vừa mang vẻ đẹp thiên nhiên, vừa gắn với chiều sâu văn hóa - lịch sử.

4. "Việt Bắc" - Tố Hữu

Đoạn cần thuộc lòng:
- 20 câu đầu: Cuộc chia tay giữa người cán bộ kháng chiến và đồng bào Việt Bắc - tha thiết, ngậm ngùi.
- Ngôn ngữ thơ mềm mại, đậm chất dân gian.

Trọng tâm cần nắm:

- Tình cảm cách mạng thủy chung son sắt.

- Bức tranh kháng chiến giàu chất trữ tình.

- Nghệ thuật đối đáp luyến láy - đặc sản thơ Tố Hữu.

5. "Đất Nước" - Nguyễn Khoa Điềm

Đoạn hay ra thi:
- Phần giữa: “Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi…” đến “Đất Nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn…”
- Nhiều hình ảnh rất đời thường: hòn trứng, miếng trầu, chiếc khăn thêu…

Trọng tâm cần nắm:

- Quan điểm mới mẻ: Đất Nước không xa vời, mà nằm trong cuộc sống bình dị.

- Tư tưởng "Đất Nước của nhân dân" - gần gũi, sâu sắc.

- Kết cấu liền mạch, hình ảnh phong phú, thơ tự do nhưng giàu nhạc tính.

Những tác phẩm ít xuất hiện trong đề thi

Khi ôn thi môn Văn, nhiều bạn có xu hướng học toàn bộ chương trình lớp 12. Nhưng thật ra, không phải tác phẩm nào cũng có cơ hội vào đề thi. Nắm được những văn bản ít xuất hiện, ta có thể giảm tải áp lực, tiết kiệm thời gian để đầu tư cho phần trọng tâm.

Dưới đây là danh sách các tác phẩm từng thi gần đây hoặc đã được đưa vào diện không trọng tâm, do đó khả năng xuất hiện lại trong đề chính thức 2025 là khá thấp:

- "Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc": Một bài viết có giá trị lịch sử và tinh thần lớn, nhưng lại ít có tính mở trong phân tích nên khó xuất hiện trong câu nghị luận văn học.

- "Sóng" (Xuân Quỳnh): Đã được đưa vào đề thi đợt 1 năm 2021. 

- "Tây Tiến" (Quang Dũng): Xuất hiện trong đề thi đợt 2 năm 2021.

- "Vợ nhặt" (Kim Lân): Được khai thác kỹ trong đề minh họa 2022 và đề chính thức 2023. Vậy nên khả năng xuất hiện tiếp là không cao.

- "Chiếc thuyền ngoài xa" (Nguyễn Minh Châu): Tác phẩm này đã là xuất hiện trong đề thi 2022

- "Rừng xà nu" (Nguyễn Trung Thành): Dù là một tác phẩm giàu chất sử thi và biểu tượng nhưng lại ít được đề cập trong các đề minh họa.

- Các tác phẩm văn học nước ngoài như:
 "Số phận con người" (Sô-lô-khốp), "Thuốc" (Lỗ Tấn), "Ông già và biển cả" (Hemingway): Văn học nước ngoài ngày càng hiếm xuất hiện trong đề thi chính thức, chủ yếu vì khó tiếp cận về ngôn ngữ và bối cảnh đối với học sinh phổ thông.

Những tác phẩm đã được giảm tải trong chương trình ôn tập:

Bên cạnh những tác phẩm ít thi cũng có không ít tác phẩm được Bộ Giáo dục & Đào tạo đưa vào danh sách giảm tải, bao gồm:

- "Hồn Trương Ba, da hàng thịt" (Lưu Quang Vũ): Dù mang tính triết lý sâu sắc, tác phẩm này thuộc phần đã được giảm tải, nên không phải là trọng tâm ôn thi.

- "Đàn ghi ta của Lorca" (Thanh Thảo): Vì không nằm trong chương trình của hệ Giáo dục thường xuyên nên không thể xuất hiện trong đề chung toàn quốc.

Các tác phẩm đã xuất hiện trong đề thi gần đây

Trong những mùa thi THPT Quốc gia gần đây, có một số tác phẩm đã nhiều lần được lựa chọn cho câu hỏi nghị luận văn học. Dưới đây là tổng hợp các tác phẩm đã từng xuất hiện trong đề thi chính thức các năm:

Năm 2018: Chiếc thuyền ngoài xa

Năm 2019: Ai đã đặt tên cho dòng sông?

Năm 2020: Đất Nước

Năm 2021: Sóng (Xuân Quỳnh)

Năm 2022: Chiếc thuyền ngoài xa (xuất hiện lần thứ hai)

Năm 2023: Vợ nhặt (Kim Lân)

Năm 2024: Đất Nước

Nếu các bạn muốn theo dõi chi tiết các đoạn trích đã được đưa vào đề thi cũng như nội dung được khai thác trong từng năm, có thể tham khảo bảng phân tích cụ thể dưới đây:

Xem thêm:

Hơn 100 trường đại học công bố phương án xét học bạ 2025

Cập nhật lịch thi THPT 2025, những thay đổi quan trọng cần lưu ý  

Kết luận

Hiểu rõ các tác phẩm văn học lớp 12 thi THPT là chiến lược học thông minh giúp các bạn học sinh ghi điểm tối đa môn Ngữ văn này. Trung tâm gia sư online Học là Giỏi tin rằng với bài viết trên sẽ giúp các bạn củng cố kiến thức môn văn để chuẩn bị cho kì thi quan trọng này nhé.